Hem her biri birer harf-i manidar olan mevcudata...

     Hem her biri birer harf-i manidar olan mevcudata “mana-yı harfi” nazarıyla, yani onlara Sânii hesabına bakar. “Ne kadar güzel yapılmış; ne kadar güzel bir surette Sâniinin cemaline delalet ediyor.” der... Şu kitab-ı kebirin hurufatına “mana-yı harfi“ ile yani Allah hesabına bakmak lazım gelirken, öyle etmeyip “mana-yı ismi“ ile yani mevcudata mevcudat hesabına bakar, öyle bahseder.

     Mana-yı harfi ve mana-yı ismiyi Üstadımız Lemalar’da şöyle izah etmektedir:

     “Senin ikinci sualin olan, mana-yı ismi ile mana-yı harfinin bahsi ise ilm-i nahvin umum kitapları başlarında o mesele izah edildiği gibi ilm-i hakikatin Sözler ve Mektuplar namındaki risalelerinde temsilatla kâfi beyanat vardır. Senin gibi zeki ve müdekkik bir zata karşı fazla izahat fazla oluyor.

     Sen ayineye baksan, eğer ayineye şişe için bakarsan şişeyi kasden görürsün; içinde Refet’e tebeî, dolayısıyla nazar ilişir. Eğer maksat, mübarek simanıza bakmak için ayineye baktın, sevimli Refet’i kasden görürsün.??????????? ????? ???????? ?????????????dersin; ayine şişesi tebeî, dolayısıyla nazarın ilişir.

     İşte birinci surette ayine şişesi mana-yı ismidir. Refet mana-yı harfi oluyor. İkinci surette ayine şişesi mana-yı harfidir, yani kendi için ona bakılmıyor, başka mana için bakılır ki akistir. Akis mana-yı ismidir. Yani????? ????? ??????? ??? ????????olan tarif-i isme bir cihette dâhildir. Ve ayine ise????? ????? ??????? ??? ????????olan harfin tarifine mâsadak olur.

     Kâinat, nazar-ı Kur’ani ile bütün mevcudatı huruftur, mana-yı harfiyle başkasının manasını ifade ediyorlar. Yani esmasını, sıfatını bildiriyorlar. Ruhsuz felsefe ekseriya mana-yı ismiyle bakıyor, tabiat bataklığına saplanıyor.” (16. Lem’a)

     Demek, mana-yı harfi ile bakmak, Allah hesabına bakmak ve O’nun isim ve sıfatlarını görmek için bakmaktır. Mana-yı ismide ise bizzat o mevcut hesabına bakılır. Risaleler baştan sona, mahlukata mana-yı harfi ile bakmayı ders verip öğrettiği için meseleyi örneklemeye ihtiyaç duymuyoruz. Dileyenler, DVD formatında hazırlamış olduğumuz “Her şey O’nu anlatıyor” isimli esma-ül hüsna eserine müracaat edebilirler.