Şaka veya alay kastıyla yapılan tasarruflar geçerli midir?

     İslam'ın şaka ile ciddiyet arasında fark gözetmediği beş tane tasarruf vardır. Bu tasarruflar nikâh, boşama, ricat (kadını bir veya iki talakla boşadıktan sonra ona dönmek), köleyi azat etme ve yemindir. Bu beş hususta şaka yapanın sözü ciddi kabul edilir ve üzerine hüküm terettüp eder. Mesela şakadan karısına: “Seni boşadım.” dese boşama o anda gerçekleşir. Ya da iki şahit huzurunda kadın ve erkek şakadan nikâh akdi kıysa evlilik o anda gerçekleşir. Hatta o anda birisi ölse diğeri ona mirasçı olur.

     Hanefi, Hanbeli ve Malikilere göre, mali alışveriş akitlerinde -satış, hibe, hediye ve ödünç verme de olduğu gibi- şaka yapan kişinin sözüne herhangi bir hüküm terettüp etmez. Bu akitler evvelki beş akitten ayrılmıştır. Buna göre, şakadan bir hediye veren onu geri alabilir veya şaka ile yapılan bir hibeden dönülebilir.